Quy luật kinh tế là gì? Ý nghĩa và nội dung các quy luật kinh tế cơ bản

Tất cả mọi hoạt động liên quan đến kinh tế, từ kinh doanh, sản xuất hay dịch vụ đều phải tuân theo những quy luật kinh tế. Đó chính là những nguyên tắc cốt lõi để thị trường vận động. Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về khái niệm, tính chất, ý nghĩa và các quy luật kinh tế cơ bản trên thị trường, thì hãy theo dõi ngay bài viết dưới đây nhé!

Quy luật kinh tế là gì?

Quy luật kinh tế (Economic Law) là khái niệm phản ánh các mối quan hệ tất yếu, nhân quả, khách quan, bền vững và lặp đi lặp lại của các hiện tượng và quá trình kinh tế.

Tổ chức hàng hóa trong xã hội hiện tại được vận hành theo hình thái kinh tế hàng hóa. Sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi thông qua hoạt động mua/bán trên thị trường. Trong quá trình trao đổi, vận động này, hàng hóa sẽ chịu ảnh hưởng của các quy luật kinh tế.

Tính chất của quy luật kinh tế

Quy luật kinh tế có những tính chất như sau:

  • Quy luật này mang tính chất khách quan. Nó xuất hiện, tồn tại trong những điều kiện kinh tế nhất định và mất đi khi điều kiện đó không còn. Quy luật kinh tế tồn tại độc lập ngoài ý chí của con người. 
  • Con người không thể sáng tạo hay xóa bỏ quy luật kinh tế, mà chỉ có thể phát hiện, nhận thức và vận dụng nó để phục vụ cho hoạt động kinh tế của mình. 
  • Quy luật kinh tế là quy luật xã hội nên chỉ phát sinh tác dụng thông qua hoạt động kinh tế của con người. Nếu nhận thức đúng và hoạt động theo quy luật kinh tế sẽ mang lại hiệu quả, ngược lại sẽ phải chịu những tổn thất.
  • Khác với quy luật tự nhiên, đa số các quy luật kinh tế có tính lịch sử, chỉ tồn tại trong những điều kiện kinh tế nhất định. 

Ý nghĩa của quy luật kinh tế

Dù trực tiếp hay gián tiếp thì bất kỳ cá nhân nào cũng tham gia vào quá trình kinh tế và chịu ảnh hưởng của các quy luật kinh tế. Vì vậy, hiểu rõ về quy luật kinh tế sẽ có ý nghĩa quan trọng với mọi cá nhân và tổ chức.

Với các doanh nghiệp đang hoạt động kinh doanh, sản xuất, việc hiểu rõ về quy luật kinh tế sẽ giúp họ định hướng chính sách hoạt động và phát triển một cách hiệu quả nhất. 

Với các tổ chức định hướng, hiểu rõ quy luật kinh tế đồng nghĩa với hiểu rõ thị trường, nắm bắt bản chất của thị trường. Qua đó, các nhà hoạch định có thể đưa ra chính sách kịp thời và hiệu quả, giúp kinh tế của đất nước phát triển bền vững, đúng quy luật. 

Quy luật kinh tế chính là cơ sở để hình thành nên các chính sách kinh tế. Chỉ khi vận dụng các quy luật kinh tế và các quy luật khác vào hoạt động kinh tế mới mang lại lợi ích kinh tế cao cho con người. Nếu vận dụng sai hoặc coi thường quy luật kinh tế sẽ không tránh khỏi bệnh chủ quan, duy ý chí gây hậu quả khó lường cho nền kinh tế.

Các quy luật kinh tế cơ bản

Quy luật kinh tế bao gồm 3 quy luật cơ bản là quy luật cung cầu, giá trị và lưu thông tiền tệ. Cụ thể nội dung của mỗi quy luật như sau:

Quy luật cung – cầu

Quy luật cung cầu (hay nguyên lý cung cầu) có nội dung chính là thông qua sự điều chỉnh của thị trường, một mức giá thị trường (mức giá cân bằng) và một lượng giao dịch hàng hóa cân bằng sẽ được xác định, tại giao điểm của đường cung và đường cầu.

Khi một hàng hóa được đảm bảo cân bằng được gọi là cân bằng bộ phận, và thị trường hàng hóa đạt mức cân bằng được gọi là trạng thái cân bằng chung hay cân bằng tổng thể. 

Ở trạng thái cân bằng, sẽ không có chuyện dư cung hay dư cầu. Nền kinh tế được đảm bảo ổn định và phát triển bền vững. Nhưng nếu cán cân này bị lệch, nền kinh tế sẽ xảy ra xáo trộn và chỉ số lạm phát thay đổi. 

Quy luật giá trị

Đây là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa, quy định bản chất của sản xuất hàng hóa và cũng là nguồn gốc của tất cả các quy luật khác. 

Theo quy luật giá trị, hàng hóa được sản xuất và trao đổi mua/bán dựa trên giá trị của nó, tức là hao phí lao động xã hội cần thiết. Có thể hiểu đơn giản, hàng hóa có hao phí lao động xã hội càng nhiều thì giá trị của hàng hóa đó sẽ càng cao.

Dựa trên quy luật này, doanh nghiệp sản xuất cần tìm cách giảm thiểu hao phí lao động xã hội cần thiết để sản phẩm làm ra có giá trị nhỏ hơn hoặc bằng thời gian lao động cần thiết. Như vậy, giá cả của sản phẩm mới thấp và có lợi thế cạnh tranh tốt hơn trên thị trường. 

Ngoài ra, trong kinh doanh cần phải đảm bảo được nguyên tắc ngang giá. Nghĩa là hàng hóa làm ra phải đảm bảo bù đắp được chi phí sản xuất và có lãi để doanh nghiệp tiếp tục sản xuất kinh doanh.

Quy luật lưu thông tiền tệ

Đây là quy luật được hình thành trong quá trình lưu thông tiền tệ. Nó được sử dụng để xác định lượng tiền cần thiết cho lưu thông hàng hóa trong một thời kỳ nhất định. Theo quy luật này, tổng số tiền trong lưu thông phải bằng tổng lượng hàng hóa, dịch vụ trên thị trường. Hay nói cách khác, giá trị sản xuất phải đảm bảo cân bằng với số lượng tiền lưu thông.

Nếu sức sản xuất không đáp ứng với mức tiền lưu thông thì sẽ xảy ra tình trạng lạm phát. Lạm phát càng cao thì đồng tiền càng mất giá, kéo theo sự mất vị thế của một quốc gia trên thị trường kinh tế thế giới. 

Lời kết

Hy vọng bài viết trên đã giúp các nhà đầu tư biết được quy luật kinh tế là gì, cũng như tính chất và ý nghĩa của các quy luật kinh tế. Hiểu rõ về những quy luật kinh tế cơ bản sẽ giúp bạn biết quy luật vận động của thị trường, giúp ích rất lớn cho hoạt động kinh doanh và sản xuất. Hãy tiếp tục theo dõi những bài viết của Plimsoll để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức hữu ích nhé!