Cung cầu là gì? Mối quan hệ giữa cung – cầu với giá cả thị trường

Giá cả của hàng hóa trên thị trường luôn thay đổi, một trong những nguyên nhân quan trọng là do sự ảnh hưởng của quy luật cung cầu. Để hiểu rõ quy luật cung cầu là gì? Nó tác động tới giá cả của hàng hóa, dịch vụ như thế nào? Hãy theo dõi ngay bài viết dưới đây của Plimsoll nhé!

Tìm hiểu về cung cầu

Khái niệm cung cầu là quy luật bất biến của thị trường, được hình thành nhằm điều chỉnh một mức giá cân bằng cùng với lượng giao dịch cân bằng có thể xác định được.

Để hiểu rõ hơn về cung cầu, chúng ta cùng tìm hiểu hai khái niệm cụ thể là cung và cầu.

Cung là gì?

Cung là thuật ngữ dùng để chỉ số lượng hàng hóa, dịch vụ mà nhà cung cấp sẵn sàng bán ra thị trường, với các mức giá khác nhau trong khoảng thời gian nhất định. 

Theo quy luật cung, khi giá cả của hàng hóa có xu hướng tăng lên thì lượng cung sẽ tăng theo, với điều kiện các yếu tố khác không đổi. 

Cung sẽ gồm có:

  • Cung cá nhân (hay lượng cung): Là số lượng hàng hóa, dịch vụ nhà cung cấp muốn bán trong thời gian nhất định. Do đó, khái niệm cung cá nhân phải đi kèm với mức giá cụ thể mới có nghĩa. 
  • Cung thị trường: Là số lượng hàng hóa, dịch vụ của một ngành hàng trong nền kinh tế xác định.
  • Tổng cung: Là tổng số lượng hàng hoá, dịch vụ của tất ngành hàng trong nền kinh tế xác định.  

Ngoài giá cả, còn có nhiều yếu tố gây ảnh hưởng đến nguồn cung như công nghệ kỹ thuật, các yếu tố sản xuất, chính sách của chính phủ, định chế kinh tế, hay các sự kiện bất khả kháng (thiên tai, lũ lụt)…

Cầu là gì?

Cầu là thuật ngữ được dùng để chỉ số lượng hàng hóa, dịch vụ người tiêu dùng sẵn sàng mua với các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian xác định. 

Quy luật về cầu nói rằng khi giá một hàng hóa tăng lên, lượng cầu của mặt hàng đó sẽ giảm xuống. Cầu bao gồm có:

  • Cầu cá nhân (hay lượng cầu): Là số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người tiêu dùng muốn mua với mức giá cụ thể, trong khoảng thời gian nhất định. Vì thế, cầu cá nhân chỉ có ý nghĩa khi gắn với một mức giá cụ thể. 
  • Cầu thị trường: Là số lượng hàng hóa, dịch vụ của một ngành hàng cụ thể trong một nền kinh tế xác định. 
  • Tổng cầu: Là tổng số lượng hàng hóa, dịch vụ của toàn bộ các ngành hàng gộp lại trong một nền kinh tế xác định. 

Mối quan hệ giữa cung, cầu với giá cả thị trường

Trên thị trường, giữa cung – cầu và giá cả có mối quan hệ mật thiết, quyết định, chi phối lẫn nhau. Thị trường đạt trạng thái cân bằng khi sản lượng giao dịch và mức giá có khả năng tự ổn định, không cần tạo áp lực để tác động thay đổi. Trạng thái cân bằng là lúc cả người bán và người mua đều hài lòng, tức là sản lượng hàng hóa nhà cung cấp sẵn lòng bán bằng với lượng hàng hóa người tiêu dùng sẵn sàng mua.

Có thể tóm tắt về mối quan hệ này như sau:

  • Giá cả sẽ ổn định khi cung bằng cầu, thị trường cân bằng. 
  • Giá cả sẽ giảm xuống khi cung vượt cầu. 
  • Giá cả sẽ tăng lên khi cầu vượt cung. 

Trong nền kinh tế thị trường, giá cả sẽ luôn biến động. Do đó, các cơ quan quản lý thị trường sẽ có sự can thiệp điều chỉnh để kiểm soát giá cả thị trường ở mức ổn định, giúp nền kinh tế thị trường tăng trưởng theo đúng kế hoạch đề ra. 

Quy luật cung cầu có tác dụng gì?

Để biết quy luật cung cầu có tác dụng gì, nhà đầu tư có thể dựa vào lợi ích mà các đối tượng khác nhau trong thị trường nhận được.

  • Với Nhà nước

Nhà nước sẽ dựa vào quy luật cung cầu để điều chỉnh tình hình của nền kinh tế cho phù hợp. Khi cầu vượt cung, Nhà nước thực hiện một số biện pháp điều chỉnh giúp tăng nguồn cung ra thị trường, hoặc có thể sử dụng biện pháp điều tiết và tìm ra kẻ đầu cơ. Còn trong trường hợp cung vượt cầu, Nhà nước sẽ triển khai các chính sách để kích cầu.

  • Với nhà sản xuất, kinh doanh

Nhà sản xuất, kinh doanh có thể ứng dụng quy luật cung cầu vào hoạt động của mình để định hướng kế hoạch trong tương lai một cách đúng đắn và hiệu quả.

+ Khi cầu vượt cung, đồng nghĩa với giá hàng hóa cao hơn giá trị thực tế, nhà sản xuất nên tìm cách gia tăng sản xuất để tạo thêm nhiều sản phẩm, tăng lợi nhuận thu về. 

+ Nếu cung vượt cầu, tức là giá hàng hóa đang thấp hơn giá trị thực tế, nhà sản xuất sẽ tìm cách thu hẹp sản xuất để tối ưu khoản chi phí cần trả. 

  • Với người tiêu dùng

Quy luật cung cầu sẽ mang đến cho người tiêu dùng nhiều tác dụng, cụ thể:

+ Khi có dấu hiệu cầu vượt cung, mức giá đang cao nên người tiêu dùng sẽ giảm thiểu hoạt động mua sắm. 

+ Khi cung vượt cầu, giá đang ở mức thấp nên người tiêu dùng tăng hoạt động mua sắm.

Quy luật cung cầu trên thị trường chứng khoán

Ở thị trường chứng khoán, có thể thấy rõ quy luật cung cầu ở sự điều chỉnh lượng cung và lượng cầu trên thị trường, nhằm xác định mức giá cân bằng với lượng giao dịch.  

Giao dịch chứng khoán được xem là hoạt động giao thương đặc biệt, vẫn có người bán và người mua nên sẽ chịu ảnh hưởng bởi quy luật cung cầu. Đặc biệt, quy luật này có ảnh hưởng lớn với những nhà đầu tư ngắn hạn do tâm lý lo sợ bỏ lỡ. 

Theo nhiều nghiên cứu tâm lý, phần lớn các nhà đầu tư trên thị trường có xu hướng giao dịch mua/bán dựa trên cảm xúc, nhiều hơn là quyết định dựa vào phân tích và nghiên cứu các yếu tố. Nếu bạn hiểu rõ và vận dụng quy luật cung cầu, sẽ có thể đưa ra những đánh giá khách quan về thị trường, tránh được tình trạng chạy theo đám đông như trên.

Trong thị trường chứng khoán, quy luật cung cầu vận hành theo đúng nguyên tắc của nó, tức là những cổ phiếu có nhiều người mua sẽ có xu hướng tăng giá và ngược lại.  

Lời kết

Bài viết trên đã giới thiệu toàn bộ những thông tin quan trọng nhà đầu tư cần biết về quy luật cung cầu. Đây là một trong những quy luật vận hành cơ bản của thị trường. Khi hiểu rõ quy luật cung cầu, bạn sẽ dễ dàng nắm bắt được sự thay đổi của giá cả và đưa ra những quyết định đầu tư đúng đắn nhất.