Cổ phiếu ESOP là gì? Những thông tin quan trọng cần biết về cổ phiếu ESOP

Cổ phiếu trên thị trường chứng khoán được chia thành nhiều loại với những đặc trưng riêng khác nhau. Trong đó, cổ phiếu esop là loại cổ phiếu rất đặc biệt và ngày càng thu hút sự chú ý của đông đảo các nhà đầu tư. Vậy cụ thể cổ phiếu esop là gì? Nhà đầu tư có nên mua cổ phiếu esop hay không? Cùng theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu những thông tin này nhé!

Cổ phiếu esop là gì?

ESOP là viết tắt của Employee Stock Ownership Plan. Cổ phiếu ESOP là loại cổ phiếu được các doanh nghiệp lớn phát hành, dành riêng cho người lao động hoạt động lâu năm hoặc có thành tích tốt trong công việc.

Cổ phiếu esop còn được gọi là cổ phiếu thưởng. Mỗi doanh nghiệp sẽ có những quy định và tiêu chuẩn riêng để đánh giá, chọn lọc ra những người lao động sẽ được nhận cổ phiếu esop. 

Mục đích phát hành cổ phiếu esop

Cổ phiếu esop được các doanh nghiệp phát hành dành riêng cho nhân viên hoạt động lâu năm hoặc có nhiều đóng góp cho công ty, nhằm mục đích gắn kết người lao động với doanh nghiệp. Chính sách này tạo điều kiện cho nhân viên được sở hữu một phần tài sản của doanh nghiệp, giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm và gắn bó lâu dài với công việc.

Cổ phiếu esop được xem là giải pháp ý nghĩa để thay thế các loại quà tặng hiện vật hoặc tiền mặt. Nhân viên nắm giữ cổ phiếu esop có thể hưởng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong thời gian dài. Đồng thời, loại cổ phiếu này còn tạo thêm nguồn vốn, làm tăng vốn điều lệ và tạo dòng vốn xoay vòng giúp doanh nghiệp phát triển hoạt động kinh doanh.

Điều kiện để doanh nghiệp phát hành cổ phiếu esop

Không phải bất cứ doanh nghiệp nào cũng có thể phát hành cổ phiếu esop. Để làm được điều này, công ty phải đáp ứng đầy đủ các quy định tại Điều 35-36-37 Thông tư số 162/2015/TT-BTC.

Cụ thể, điều kiện để phát hành cổ phiếu như sau:

  • Đơn vị đăng ký phải là doanh nghiệp đại chúng, có kế hoạch phát hành cổ phiếu esop được đại hội đồng cổ đông thông qua.
  • Tổng số cổ phiếu esop phát hành trong 1 năm không được vượt quá 5% số cổ phần đang lưu hành của công ty.
  • Doanh nghiệp phải công bố rõ các tiêu chuẩn và danh sách người lao động được nhận cổ phiếu esop, cùng với nguyên tắc xác định giá bán, nguyên tắc xác định số cổ phiếu được phân phối cho từng đối tượng và thời gian thực hiện.
  • Doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về vốn, dựa trên các báo cáo tài chính gần nhất được kiểm toán từ các nguồn: Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, quỹ đầu tư phát triển, thặng dư vốn, quỹ khác…
  • Trường hợp công ty đại chúng là công ty mẹ phát hành cổ phiếu để thưởng cho người lao động, nguồn vốn thực hiện được căn cứ trên báo cáo tài chính của công ty mẹ. Riêng từ nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, nguồn vốn thực hiện không được vượt quá mức lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất được kiểm toán.
  • Nếu nguồn vốn thực hiện sử dụng để thưởng cho người lao động thấp hơn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất và cao hơn mức lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính của công ty mẹ, công ty chỉ được sử dụng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sau khi đã điều chuyển lợi nhuận từ các công ty con về công ty mẹ.
  • Trường hợp công ty phát hành cổ phiếu thưởng cho người lao động, tổng giá trị các nguồn vốn trên báo cáo tài chính ở trên phải đảm bảo không thấp hơn tổng giá trị vốn cổ phần tăng thêm theo phương án được đại hội đồng cổ đông thông qua.

Lợi ích khi phát hành cổ phiếu esop

Phát hành cổ phiếu esop sẽ mang lại rất nhiều lợi ích, không chỉ cho người lao động mà còn với cả doanh nghiệp.

Đối với nhân viên công ty

  • Cổ phiếu esop là phần thưởng dành riêng cho những nhân viên chủ chốt, có thành tích và đóng góp quan trọng. Từ đó giúp họ khẳng định vị trí của mình và tạo động lực cho người lao động cố gắng, nỗ lực cống hiến nhiều hơn cho doanh nghiệp.
  • Đây là một giải pháp tạo thu nhập thụ động cho nhân viên, dựa vào phần lợi nhuận bền vững trong dài hạn mà họ được nhận từ cổ phiếu. 
  • Thưởng bằng cổ phiếu còn có thể giúp người lao động tránh được thuế thu nhập cá nhân, chỉ cần nộp 0,1% thuế khi bán cổ phiếu trên sàn chứng khoán và một khoản chi phí giao dịch cổ phiếu.

Đối với doanh nghiệp

  • Cổ phiếu esop là giải pháp giúp doanh nghiệp giữ chân những nhân sự chất lượng, có năng lực tốt, nhằm đảm bảo bộ máy tổ chức vận hành ổn định và đưa doanh nghiệp phát triển bền vững trong tương lai.
  • Khi tặng thưởng bằng cổ phiếu, doanh nghiệp sẽ giữ lại được một số lượng lớn tiền thưởng để làm tiền vốn giúp tái đầu tư, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.

Một số rủi ro khi phát hành cổ phiếu esop

Cổ phiếu esop mang lại rất nhiều lợi ích, tuy nhiên, nó cũng khiến doanh nghiệp các cổ đông phải đối mặt với nhiều nguy cơ rủi ro. Cụ thể như sau:

  • Phát hành cổ phiếu ESOP gây loãng cổ phiếu

Việc doanh nghiệp phát hành cổ phiếu esop sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của các cổ đông. Bởi vì nguồn tài chính để phát hành cổ phiếu thưởng được rút ra từ tài sản của doanh nghiệp, tối đa không quá 5% tổng cổ phần đang lưu hành. Vì vậy, khi cổ phiếu esop được phát hành sẽ kéo theo lợi ích của cổ đông bị pha loãng, gây ảnh hưởng đến giá cổ phiếu thường trên thị trường.

Ở Việt Nam hiện nay có rất nhiều công ty lạm dụng phát hành cổ phiếu esop liên tục với tần suất cao, khiến khối lượng tổng số cổ phiếu lưu hành tăng lên nhưng tốc độ doanh nghiệp tăng trưởng chậm. Từ đó dẫn đến giá trị cổ phiếu thường giảm xuống, gây tác động tiêu cực đến tâm lý các nhà đầu tư bên ngoài doanh nghiệp.

  • Phát hành cổ phiếu esop gây rủi ro trong hoạt động quản trị

Với mong muốn tăng nguồn lợi nhuận trong thời gian ngắn để đạt tiêu chuẩn phát hành cổ phiếu esop, một số doanh nghiệp mạo hiểm cắt giảm bớt một vài khoản chi phí cần thiết như marketing, chi phí phát triển hay các nghiên cứu khác,… Điều này có thể tạo ra nguy cơ rủi ro tiềm ẩn và ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của doanh nghiệp trong dài hạn.

Việc phát hành cổ phiếu esop không rõ ràng, minh bạch có thể xảy ra tình trạng ban lãnh đạo trục lợi, chia cổ phần cho nhân viên thân quen để tăng sức ảnh hưởng cá nhân trong doanh nghiệp. Từ đó, gây ra mâu thuẫn trong nội bộ cổ đông và gián tiếp ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

Nhà đầu tư có nên mua cổ phiếu esop hay không?

Cổ phiếu esop có giá trị tương đương với các loại cổ phiếu khác, nó được lên kế hoạch và công bố phát hành khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Khi đó, những nhân viên nằm trong danh sách đạt tiêu chuẩn sẽ được mua cổ phiếu esop với một mức giá ưu đãi.

Mỗi doanh nghiệp sẽ có điều kiện và quy định khác nhau về việc phân chia cổ phiếu hạn chế hay tự do chuyển nhượng. Đối với các nhà đầu tư thông thường, không phải là nhân viên của doanh nghiệp thì không nên lựa chọn cổ phiếu esop để đầu tư. Thêm vào đó, các công ty phát hành cũng quy định cổ phiếu esop  không được phát hành ra bên ngoài, chỉ được chuyển nhượng trong nội bộ doanh nghiệp.

Lời kết

Cổ phiếu esop là giải pháp giữ chân nhân sự rất hữu ích, mang lại nhiều giá trị cho cả người lao động và doanh nghiệp. Để hạn chế những rủi ro tiềm ẩn, doanh nghiệp cần cân đối và tuân thủ các nguyên tắc để xây dựng kế hoạch phát hành cổ phiếu esop hợp lý nhất. Trên đây là toàn bộ những thông tin giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về cổ phiếu esop. Hãy tiếp tục theo dõi những bài viết khác của Plimsoll để tìm hiểu thêm nhiều kiến thức tài chính quan trọng nhé!