Chứng khoán là gì ? Tất tần tật những điều cần biết về thị trường chứng khoán

Hiện nay, thị trường chứng khoán đang là kênh đầu tư hấp dẫn và thu hút nhiều nhà đầu tư mới tham gia. Nhưng bạn có hiểu rõ về chứng khoán hay chưa? Và bạn có đang băn khoăn về việc có nên tham gia đầu tư vào thị trường “béo bở” này hay không? Hãy tham khảo bài viết dưới đây của chúng tôi để tìm hiểu câu trả lời ngay thôi nào!

Chứng khoán là gì?

Khái niệm Chứng khoán

Chứng khoán được xem là đại diện cho tài sản tài chính, phần vốn hay một phương tiện hàng hóa trừu tượng, có giá trị dùng để trao đổi hoặc giao dịch trên thị trường như tiền mặt. Chúng có thể được thể hiện ở dưới dạng chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử. 

Khi bạn mua một loại chứng khoán, điều này thể hiện quyền sở hữu hợp pháp của cá nhân đó đối với tài sản hoặc nguồn vốn mà tổ chức hay doanh nghiệp phát hành ra chứng khoán đó. Mục đích chính của việc phát hành chứng khoán, đó là dùng để huy động vốn từ thị trường về cho doanh nghiệp.

Phân loại chứng khoán

Hiện nay, chứng khoán được chia thành 3 loại phổ biến:

  • Chứng khoán nợ là sản phẩm chứng nhận mối quan hệ giữa người sở hữu là chủ nợ và công ty phát hành. Chứng khoán nợ được thể hiện dưới dạng trái phiếu, giấy tờ chứng khoán dạng nợ, công cụ tài chính phát sinh,…Hiện nay, chứng khoán nợ chiếm tỷ trọng lớn trong các sản phẩm được mua bán giao dịch trên thị trường.
  • Chứng khoán vốn là loại chứng khoán được nắm giữ bởi các cổ đông, thể hiện quyền sở hữu một phần thu nhập và tài sản của công ty. Quyền sở hữu này sẽ được chuyển sang các nhà đầu tư khác khi cổ phần được bán. Chứng khoán vốn thường được phát hành dưới dạng cổ phiếu ưu đãi, cổ phiếu thường, chứng chỉ quỹ…
  • Chứng khoán phái sinh là một công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn. Trong đó, việc xác nhận quyền và nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở, được thực hiện vào thời điểm xác định trong tương lai với mức giá nhất định được thỏa thuận trước. 

Đặc điểm của chứng khoán

  • Tính thanh khoản cao: điều này được thể hiện qua khả năng mua bán dễ dàng trên thị trường của chúng. Hiện nay có rất nhiều người lựa chọn chứng khoán để đầu tư, vì có thể nhanh chóng mang lại thu nhập cho người sở hữu. Nhưng tỉ lệ rủi ro về tài chính cũng rất cao, làm cho giá trị khoản đầu tư giảm và khiến nhà đầu tư bị thua lỗ.
  • Tính lưu thông: có nghĩa là chứng khoán có khả năng trao đổi, mua bán hoặc chuyển nhượng bằng nhiều hình thức khác nhau. Tính chất này khiến cho chứng khoán trở thành một loại hàng hóa có sự đa dạng trong giao dịch.
  • Tính pháp lý: đây là một tính chất thể hiện sự khác biệt của chứng khoán đối với các loại hàng hóa thông thường khác. Dựa vào đặc điểm này chúng trở thành công cụ pháp lý ghi nhận quyền sở hữu, các biện pháp pháp lý bảo vệ và những lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư đối với tổ chức/doanh nghiệp phát hành ra loại chứng khoán.

Thị trường chứng khoán là gì?

Khái niệm thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán là nơi cho phép các hoạt động mua, bán các loại chứng khoán khác nhau được diễn ra. Cụ thể, nếu nhà đầu tư muốn mua bán chứng khoán thì đầu tiên phải thông qua các “gian hàng” – đó là các công ty môi giới chứng khoán và nơi diễn ra các giao dịch chính là thị trường chứng khoán hay sở giao dịch. 

Phân loại thị trường chứng khoán

Hiện nay, thị trường chứng khoán được phân thành 2 loại chính, như sau:

  • Thị trường chứng khoán sơ cấp: là nơi chứng khoán được phát hành lần đầu tiên ra thị trường bởi tổ chức, doanh nghiệp với mục đích để huy động vốn để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Tại thị trường này, tiền bán chứng khoán sẽ thuộc quyền sở hữu của các nhà phát hành như công ty, tổ chức, Chính Phủ…
  • Thị trường chứng khoán thứ cấp: là nơi mua bán lại các loại chứng khoán, đã được phát hành trên thị trường sơ cấp. Với mục đích là mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư, cổ đông hoặc luân chuyển dòng vốn đầu tư, tài sản xã hội. Hiện nay, chứng khoán chủ yếu được mua bán trên 3 sàn chứng khoán lớn như là HSX, HNX, UPCOM.

Cấu trúc tổ chức trên thị trường khoán

  • Bên bán: phần lớn là các tổ chức, doanh nghiệp niêm yết, phát hành chứng khoán ra thị trường.
  • Bên mua: chủ yếu là các cá nhân, nhà đầu tư nhỏ lẻ hoặc các tổ chức, doanh nghiệp.
  • Nơi niêm yết và trưng bày: là sở giao dịch chứng khoán.
  • Cơ quan pháp lý: thị trường chứng khoán tại Việt Nam chịu quản lý cao nhất từ Ủy ban chứng khoán nhà nước.
  • Đơn vị cung cấp dịch vụ: là các công ty môi giới chứng khoán, với nhiệm vụ là định chế tài chính trên thị trường, tư vấn tài chính, cung cấp dịch vụ hỗ trợ bên mua và bên bán.

Vai trò của thị trường chứng khoán

  • Đối với nền kinh tế

Với sự phát triển vượt bậc của chứng khoán trên thế giới, thì hiện nay thị trường chứng khoán được dùng để đo lường sức mạnh nền kinh tế của một quốc gia. Ngoài ra, chính phủ có thể dựa vào thị trường chứng khoán để kiểm soát tình hình hoạt động của các công ty phát hành (cụ thể là yêu cầu các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán phải công khai tình sản xuất kinh doanh, công bố thông tin định kỳ…).

  • Đối với doanh nghiệp

Chứng khoán được xem là nguồn vốn chính, dùng để phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, ngoài việc vay vốn từ nhân hàng.

  • Đối với nhà đầu tư

Thị trường chứng khoán là cơ hội giúp nhà đầu tư tạo nguồn thu nhập thụ động bằng cách kiếm lợi nhuận từ việc mua bán các sản phẩm chứng khoán. 

Có nên tham gia đầu tư chứng khoán hay không?

Trước khi trả lời câu hỏi “Có nên tham gia đầu tư chứng khoán hay không?”, chúng tôi sẽ phân tích mặt ưu điểm và hạn chế của việc đầu tư chứng khoán, để mang lại nhận định khách quan nhất.

Ưu điểm

  • Là kênh đầu tư hấp dẫn với khả năng sinh lời cao, cụ thể là chỉ cần nhà đầu tư mua chứng khoán là sẽ được hưởng phần lợi nhuận từ sự tăng giá của sản phẩm, khi doanh nghiệp phát triển. Ngoài ra, lãi suất của việc đầu tư chứng khoán cao hơn nhiều so với việc gửi tiết kiệm tại ngân hàng.
  • Chứng khoán có tính thanh khoản cao, giúp dễ dàng mua, bán và trao đổi. Ngoài ra, khi nhà đầu tư tham gia vào thị trường này tại Việt Nam sẽ được Ủy ban chứng khoán nhà nước quản lý bảo vệ quyền lợi trong trường hợp xảy ra rủi ro.
  • Là nơi đầu tư linh hoạt chỉ với số tiền vốn ban đầu thấp, nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch với số đồng tiền nhàn rỗi nhưng lợi nhuận mang lại rất cao. Bên cạnh đó, nhà đầu tư có thể lựa chọn nhiều loại hình chứng khoán để đầu tư, linh hoạt hơn nhiều so với đầu tư bất động sản, tiền gửi hay ngoại hối. 

Nhược điểm 

  • Rủi ro từ biến động thị trường: tình hình chính trị thế giới, lạm phát, chiến tranh, dịch bệnh… có ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán Việt Nam, làm giá cả biến đổi không ngừng và ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhà đầu tư.
  • Rủi ro từ thông tin không minh bạch: đây là một thị trường giao dịch bằng tiền vì thế sẽ có nhiều người xấu giở trò làm thông tin trên thị trường bị nhiễu loạn, không minh bạch ảnh hưởng đến phán đoán và quyết định nhà đầu tư.
  • Rủi ro từ các công ty môi giới kém chất lượng: điều này rất dễ xảy ra đối với các nhà đầu mới, vì họ chưa có nhiều kiến thức kinh nghiệm dẫn tới việc bị lừa đảo, phí giao dịch cao, tiền đổ vào khó rút ra, dịch vụ hỗ trợ kém.

Tóm lại, mặc dù có một số rủi ro tại thị trường chứng khoán, nhưng đây vẫn là kênh đầu tư hấp dẫn với khả năng sinh lời cao và được Ủy ban chứng khoán nhà nước quản lý bảo vệ. Vì thế, nếu bạn là nhà đầu tư thích mạo hiểm, thì đây là thị trường tiềm năng đang để bạn tham gia đầu tư và học hỏi kinh nghiệm. Nhưng để giúp các bạn hạn chế rủi ro xuống mức thấp nhất, chúng tôi mời bạn tham khảo những lưu ý khi tham gia đầu tư chứng khoán dưới đây.

Những lưu ý khi tham gia đầu tư chứng khoán

  • Trước khi bắt đầu đầu tư chứng khoán, bạn cần trau dồi thêm các kiến thức liên quan như cách phân tích kinh tế vi mô, vĩ mô, cách đọc báo cáo tài chính,… ngoài ra bạn cần tìm hiểu các thông tin liên quan đến kinh tế, tài chính, xã hội. Vì trên thực tế thị trường chứng khoán là nơi có nhiều cơ hội kiếm lợi nhuận nhưng cũng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Hãy trang bị đầy đủ kiến thức để giúp đưa ra lựa chọn đầu tư đúng đắn nhé!
  • Tùy thuộc vào khả năng tài chính, nhà đầu tư nên xác định cụ thể loại hình đầu tư chứng khoán và phân bổ danh mục đầu tư sao cho phù hợp với yêu cầu của bản thân.
  • Trong quá trình đầu tư bạn cần theo dõi và cập nhật liên tục các thông tin, tin tức về các vấn đề xã hội, kinh tế, tài chính để có thể phân tích thị trường một cách chính xác và đưa ra quyết định mua hoặc bán phù hợp.
  • Cuối cùng là nếu bạn cảm thấy vẫn chưa đủ tự tin và kinh nghiệm, thì bạn có thể tìm cho mình một nhà môi giới chứng khoán uy tín.

Lời kết

Trên đây là tất tần tật các kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán, hy vọng những kiến thức bài viết cung cấp có thể hỗ trợ bạn phần nào trên con đường tham gia đầu tư vào thị trường tiền năng này. Chúc các bạn giao dịch thành công!